Giriş
14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan yeni “Gemi Acenteleri Yönetmeliği” (“Yeni Yönetmelik”) ile, 05/03/2012 tarihli ve 28224 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan önceki Gemi Acenteleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmış; gemi acenteliği faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslarda önemli değişiklikler yapılmıştır.
Yeni Yönetmelik ile gemi acentelerinin sınıflandırılması, yetki sistemi, sermaye ve personel kriterleri, elektronik denetim altyapısı ile disiplin süreçleri bakımından sektörde önemli yapısal değişiklikler getirilmiştir. Düzenlemenin temel amacının; gemi acenteliği faaliyetlerini daha kurumsal, denetlenebilir ve standart hale getirmek olduğu görülmektedir.
A, B ve C Sınıfı Acente Sistemi
Yeni Yönetmelik ile gemi acenteleri, hizmet verecekleri gemi türleri ve faaliyet gösterecekleri bölgeler esas alınmak suretiyle faaliyet kapsamlarına göre A, B ve C sınıfı olarak ayrılmıştır.
· A sınıfı acenteler, Türk Boğazları dahil olmak üzere tüm gemi ve yatlara hizmet verebilecektir.
· B sınıfı acenteler, Türk Boğazları hariç tüm gemilere ve Türk Boğazları dahil yatlara hizmet verebilecektir.
· C sınıfı acenteler ise yalnızca yatlara hizmet verebilecektir.
Özellikle İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından uğraksız geçiş yapan ticari gemilere yalnızca A sınıfı acentelerin hizmet verebilecek olması, sektör bakımından en önemli değişikliklerden birisi olmuştur. Bu düzenleme ile Türk Boğazlarında faaliyet gösterecek acenteler bakımından daha sıkı bir lisanslama ve yetkilendirme sistemine geçildiği anlaşılmaktadır.
Sermaye ve Mali Yeterlilik Şartları
Yeni Yönetmelik kapsamında gemi acenteliği faaliyetinde bulunacak gerçek ve tüzel kişiler için sermaye şartları yeniden düzenlenmiştir.
Bu kapsamda;
· A sınıfı acenteler için en az 5.000.000 TL,
· B sınıfı acenteler için en az 1.000.000 TL,
· C sınıfı acenteler için en az 500.000 TL,
olmak üzere ödenmiş sermaye şartı getirilmiştir. Bunun yanında, gemi acentesinin şubesinin açılması halinde ilave sermaye yükümlülükleri de Yeni Yönetmelik’te düzenlenmiş olup, A sınıfı için her bir şube için 100.000 TL, B sınıfı her bir şube için 75.000 TL, C sınıfı her bir şube için 50.000 TL ilave sermaye gerekecektir. Söz konusu tutarların her yıl yeniden değerleme oranına göre arttırılacağı belirtilmiştir.
Yetki Belgesi ve Faaliyet Şartları
Yeni Yönetmelik ile yetki belgesi alınmasına ilişkin kriterler önemli ölçüde sıkılaştırılmıştır.
Özellikle;
· Belirli eğitim kriterlerine sahip personel çalıştırılması (Acentelerin sahip olması gereken asgari personel niteliği belirlenmiş ve "Merkez acentede bir acente sorumlusu ile A ve B sınıfı acentelerde Yükseköğretim Kurulu Lisans/Ön Lisans Atlasında bulunan denizcilik ile ilgili programlardan mezun olan en az iki acente personeli, C sınıfı acentede denizcilik ile ilgili en az ortaöğretim programlarından mezun bir acente personeli"),
· Acente sorumlusu atanması,
· Belirli fiziki işyeri standartlarının sağlanması,
· Teknik altyapı ve kayıt düzeninin oluşturulması
zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca konut niteliğindeki yerlerde veya sanal ofislerde gemi acenteliği faaliyeti yürütülmesi yasaklanmıştır. Bunun yanında aynı ofiste birden fazla acentenin faaliyet göstermesi de engellenmiştir. Kısacası konut ve sanal ofis dönemi sona ermiştir.
Yönetmelikle birlikte, acente yetki belgesi ve acente personeli tanıtım belgesinin, beş yıl süreli düzenlenebileceği belirtildiği gibi, acente yetki belgesi ücretleri de netleşmiştir; A sınıfı acente 300.000 TL, B sınıfı acente 200.000, C sınıfı acente 150.000 TL, Acente Personel Tanıtım Belgesi ücreti 5.000 TL olarak belirlenmiştir. Belge yenileme ücretleri ise ana belge ücretinin %50’si olarak belirlenmiş olup unvan veya adres değişikliği nedeniyle yeniden düzenlenecek belgelerden ücret alınmayacaktır. Yetki belgeleri devredilmeyecek ve sadece adına düzenlenen gerçek veya tüzel kişiler tarafından kullanılabilecektir.
Yönetmelikte acente yetki belgesi bölgeleri 4 bölge halinde düzenlenmiştir. Bu bölgeler; Karadeniz hattı, Marmara hattı ve bağlantılı limanlar, Ege kıyıları ile Akdeniz-İskenderun hattı esas alınarak belirlenmiştir.
Etik İlkeler ve Sicil Düzenlemeleri
Yetki belgesi başvurusunda bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin, Yeni Yönetmelik ekinde yer alan “Etik İlkeler Taahhütnamesini” imzalaması zorunlu hale getirilmiştir. Bunun yanında, tüzel kişilerin başvurularında ortaklara ilişkin adli sicil ve beyan yükümlülükleri de detaylandırılmış; belirli durumlarda ortaklardan ve yetkililerden ek bilgi ve belge sunulması öngörülmüştür. Ayrıca, acente personeline ilişkin eğitim ve sınav süreçlerinin daha merkezi ve standart bir yapıya kavuşturulması amaçlanmakta olup, sınav süreçlerinin Gemi Adamları Sınav Merkezi aracılığıyla yürütülmesine yönelik düzenlemeler de gündeme gelmiştir.
GABS Sistemi ile Elektronik Takip ve Denetim Dönemi
Yeni Yönetmelik kapsamında “Gemi Acenteliği Bilgi Sistemi” (“GABS”) uygulanmaya alınmıştır. Başvuru, yetkilendirme, sicil kayıtları, personel işlemleri, belge yenilemeleri ve yaptırım süreçleri elektronik sistem üzerinden takip edilecektir. Bu sistem ile birlikte; idari süreçlerin merkezi hale getirilmesi, denetim kabiliyetinin artırılması, kayıt dışı faaliyetlerin azaltılması, sektörde veri bütünlüğünün sağlanması amaçlanmaktadır.
Disiplin ve Yaptırım Sistemi Yeniden Düzenlenmiştir
Yeni Yönetmelik ile birlikte disiplin süreçleri önemli ölçüde detaylandırılmıştır. Bu kapsamda “Gemi Acenteleri Disiplin Komisyonu” kurulmuş; uyarı, faaliyetin askıya alınması ve yetki belgesinin iptali gibi yaptırımlar kademeli hale getirilmiştir. Özellikle; yetki kapsamı dışında faaliyet gösterilmesi, yanıltıcı belge sunulması, mevzuata aykırı işlem yürütülmesi, etik kurallara aykırı davranılması gibi durumlar bakımından daha ağır yaptırımlar öngörülmüştür. Ayrıca bazı ihlaller bakımından yeniden yetki belgesi alınmasının engellenmesi de düzenlenmiştir.
Geçiş Süreci ve Mevcut Acenteler Bakımından Etkileri
Yeni Yönetmeliğin, 1’inci, 2’nci, 3’üncü, geçici 1’inci maddesinin beşinci fıkrası, 31’inci ve 32’nci maddeleri yayımı tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinden 3 ay sonra yürürlüğe girecektir. Bu süreçte mevcut gemi acentelerinin; faaliyet sınıflarını, sermaye yapılarını, personel yeterliliklerini, işyeri standartlarını, mevcut yetki belgelerini Yeni Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yeniden değerlendirmeleri gerekecektir. Yeni acente/şube başvuruları ise yayımlanan yeni Yönetmelik kapsamında 14.08.2026 tarihine kadar yapılamayacaktır.
Sonuç
14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan Gemi Acenteleri Yönetmeliği ile gemi acenteliği faaliyetleri bakımından daha kurumsal, merkezi ve denetlenebilir bir yapı oluşturulması hedeflenmiştir. Özellikle; A, B, C sınıflarına ayrılan acente sistemi, yüksek sermaye şartları, personel ve fiziki işyeri kriterleri, GABS üzerinden elektronik denetim sistemi, disiplin ve yaptırım mekanizmaları bakımından sektörde önemli yapısal değişiklikler getirilmiştir. Söz konusu düzenlemelerin, kısa vadede özellikle küçük ve orta ölçekli acenteler bakımından önemli uyum yükümlülükleri doğurması; orta ve uzun vadede ise sektörde daha kurumsal bir yapının oluşmasına katkı sağlaması beklenmektedir.
Asist Hukuk Bürosu
